Кумашка


Новости


Предложения к Посланию Главы Чувашской Республики Госсовету Чувашии 24 января 2022 г.
12.01.2022 11:01

Предложения

к Посланию Главы Чувашской Республики

Госсовету Чувашии 24 января 2022 г.

 

1. Возобновить работу нового соцкультцентра, построенного в 2010 – 2011 годах на частные инвестиции в деревне Верхняя Кумашка Шумерлинского района. Закрыт в 2018 году.

2. Выполнить капремонт асфальтированной дороги в деревне Верхняя Кумашка протяженностью 0,8 км. Письменно обещали произвести ремонт в 2021 году, но в связи с неприездом Главы в деревню отказались…

3. В рамках программы развития туризма восстановить одну из трёх водяных мельниц и ветряную мельницу в дер. Верхняя Кумашка.

4. Построить на заброшенной территории бывшей школы в селе Нижняя Кумашка современный спорткомплекс вместо запланированной переделки аварийного кирпичного учебного корпуса под спортзал.

5. Уменьшить кадастровые стоимости неплодородных сельхозземель в 2-3 раза – ныне они не обрабатываются, бурно зарастают мелколесьем. Из-за дороговизны сельчане не хотят заниматься малоприбыльным хлебопашеством.

6. Ныне вошло в моду строительство в деревнях узких щебёночных автодорог. Несмотря на то, что ГОСТом СССР не допускается применение известнякового щебня, но при нашей бедности и так «спасибо». Но самый большой минус этих узких в 3 - 3,5 м щебёночных дорог – малая ширина обочин в 0,5 м, т.е. проектная ширина земляного полотна автодороги в соответствии с «Стандартом организации. СТО 03443146-001-2014» в авторстве «Чувашупрдора» составляет 4 – 4,5 м. По таким дорогам ездить опасно, а расширение в будущем чрезвычайно затруднено! Предлагаю изменить стандарт дорожного ведомства установлением ширины земляного полотна не менее шести метров. Жить надо с надеждами на будущее!

7. Организовать раздельный сбор вторсырья с оплатой вывоза ТБО по факту или дифференцированно, прекратить взимание оплаты за вывоз ТБО с собственников непроживаемых домов в деревнях. А начиная с 2025 года отменить платный вывоз ТБО, обязав операторов зарабатывать переработкой ТБО от продажи вторсырья.

8. Пожелавшим переехать в деревни, расположенные далее 10-15 км от ближайшего райцентра, выдавать «подъёмные» в размере 100 тыс. рублей каждому члену семьи. Чем дальше, тем больше.

9. С образованием округов, т.е. объединения деревень и городов, надо скорее сокращать аппараты райадминистраций, объединяя профильные отделы с городскими. По мнению большинства сельчан и моему тоже, аппарат Шумерлинской райадминистрации следует ликвидировать полностью из-за некомпетентности и бездействия.

10. Отменить правила чувашской орфографии 1992 – 1994 годов по раздельному писанию сложенных (сложных) слов и вернуться к старой орфографии 1938 года, отменив Постановление Президиума Верховного Совета Чувашской республики от 11.03.1992 г., принятого с нарушением процедуры обсуждения.

11. Внедрить в школах порядок разговорного обучения чувашскому языку, лишь затем правописанию. Дети чуваш перестали говорить на родном языке.

12. Возобновить порядок применения названий месяцев в русском произношении и правописании вместо устаревшего и неактуального названия месяцев древних чувашских крестьян. Ими в быту никто не пользуется.

13. Два района в республике в чувашском произношении звучат почти одинаково: Вăрнар и Вăрмар, хотя по-русски различия более заметны: Вурнары и Урмары. Предлагаем изменить чувашское название «Вăрмар» на «Урмар».

14. Исправить неграмотно принятое название Чувашской Республики с раздельным писанием двух составляющих слов («Чăваш» «ен»). Но их слитное писание образует совсем уж неприемлемое произношение – «Чăвашен». Не потому-ли пришлось их разделять на части? Надо отказаться от слова ЕН – сторона, и применить другое, более основательное слово «СТАН». Лучше переименовать название республики на «ЧУВАШСТАН». Стан – слово чувашское. Такое название пишется, читается и произносится достойно!

15. Считаю нашим важнейшим долгом склонить головы героизму колхозников в военное и послевоенное время и установить скульптурный памятник. Например, в деревне Верхняя Кумашка рядом со стелой Героям войны.

Предприниматель, председатель

ТОС дер. Верхняя Кумашка,

член Союза писателей, председатель

Совета старейшин чуваш Николай Адёр

 

12 января 2022 г.

 
Çĕнĕ шăпăрпа тасалас пулать
08.12.2021 14:06

Чăваш писателĕсен Союзăн президиумне,

Союз председатĕльне Ольга Куликовăна

 

Хиспеплĕ Ольга Григорьевна!

Ĕнер, декабрĕн 4-мĕшĕнче писательсен Союзĕн съездне хутшăнса курни-илтнипе çыратăп çак çырăва. Çырмаллах терĕм. Йĕркипе.

1. Съезд пуçламăшĕнче пулса-иртнĕ тавлашу-харкашу чăтма çук киревсĕр. Хам курман пулсан ĕненместĕмччĕ те пуль. Ытла та нĕрсĕррĕн тыткаларĕç çамрăкраххисем президиумра хушнă ĕçе туса пыракан ватă çынна «сволăчь, тух унтан, ват кăркка, намăссăр…» сăмахсемпе пĕтĕм халăх умĕнче хаяррăн тапăнчĕç. Мĕнле чăтрĕ-ши Кибеч юлташ? Çак «профессионаллă писатĕльсен» калаçма вĕренме паянхи вăрă-хурах «сходкисенчен» тĕслĕх илни те пăсăк мар. Ав мĕнле культурнă калаçаççĕ вĕсем хăйсен хушшинче!

Пулса иртнипе çырлахма юрамаç (çаплах çыратăп), вĕсен сумлă ячĕсене пăхмасăрах президиум протоколĕнче çырсах асăрхаттармалла, каçару ыйттармалла. Килĕшмесен акт çырса суда памалла. Çĕнĕ шăпăрпа хăвалас, тасатас пулать. Цыпленков телеоператор кино та кăларма пултарĕ…

2. Писатĕльсен союзĕн ятĕнче «профессионаллă» сăмах икĕ ушкăна пĕрлештернĕ хыççăн хăйĕн пĕлтерĕшĕвне çухатрĕ, чăннипех каласан, хирĕçлет те. Сăмахран, эпĕ хам нимле те çак статусра пулма пултараймастăп, маншăн вăл ытла çуллĕ мачча! Хам çырма кăмăллатăп, çыратăп та çулсерен вуншар статья, çырусем. Çичĕ кĕнеке хатерлесе кăлартăм. Анчах та эпĕ хăтланчăк çеç… Сире пĕлме: «хăтланчăк» - вырăсла пĕлтерĕшĕ «предприниматель».

Сисетĕп, çĕнĕ председатель те профессионаллă писатель мар. Çапах та, эпир ăна шанса суйларăмăр.

Тепĕр енчен тата «профессионаллă» сăмахпа художниксем, музыкантсем кăкăрĕсене çапса мухтаннине асăрхаман.

Эпĕ кун çинчен иртнĕ съездра кĕскен каларăм. Хирĕçлекен пулмарĕ… Çапах та Раççей Федераци союзĕн ертÿçисемпе те канашласа илмелле. Вара пирĕн (сирĕн!) устава улăштарнипе çыхăнтарса çыравçăсен статусне халăх патнерех антармалла. Чăн-чăн писательсем çакна ăнланма тивĕç.

Енчен те ытла сумлисем кÿрĕнесрен вĕсен ĕçне кура тата хăйсем ыйтнипе çак приставкăна вĕсен хушамачĕ çумне хушса çырма та пулĕ. Устава кĕртмесĕр, президиум йышăнăвĕпе.

Эпĕ вуласа панă Халăх Хуралĕн сăмаха та хирĕçлекен пулмарĕ, алă çупрĕç. Пирĕн кар тăрса çак ĕçе пуçăнмаллах, вулакансене те явăçтармалла, халăхран сĕнÿсем пухмалла. Кунта ытларах практиксем кирлĕ, учĕнăйсене шаннипе ним те пулмасть.

 

Ăнăçу сунса, Николай Адёр

5.12.2021 ç.

 
«Юлан ут» юланута çитеймест!
05.12.2021 12:19

Чăваш Ваттисен Канашĕн «Халăх Хуралĕн» сăмахĕ

 

1994 çулта ноябĕрĕн 13-мĕшĕнче Чăваш Республикин Патшалăх Канашĕ «Чăваш орфографийĕпе пунктуацийĕн тÿрлетсе тунă правилисене вăя кĕртесси çинчен» 88-мĕш номерлĕ Постановлени кăларнă. Икĕ çул маларах 1992 çулхи мартăн 11-мĕшĕнче Аслă Совечĕн Президиумĕ Чăваш Республикин тĕпчев институчĕ 1990 çулта туса хатĕрленĕ çĕнĕ правилăсене вăя кĕртесси çинчен сĕнÿ йышăннă. Ăна заседани вĕçленес умĕн вуннăмĕш ыйтура кун-йĕркин «вак тĕвексен» («Разное») пунктĕнче тишкермесĕр, вуламасăр васкавлăн вырăсла калаçса йышăннă.

Çук ыйту кун йĕркинче пулман, ăна пăхса тухма та хатĕрленмен. Стенографие тишкерсен сасăласа йышăнма сĕнекен А.П. Хусанкай çĕнĕ правилăсемпе, унăн тĕллевĕсемпе те пулин пухăннисене паллаштарман, ăна тума майĕ те пулман: темиçе депутат чăвашла калаçма пĕлмен. Чăвашла пĕлекен тутар Киям Мифтахутдинов ыйтăвĕ çине «В чём причина изменений?» тенине Атнер Хусанкай ăнлантарайман. Аслă Совечĕн Председателĕ Э. Кубарев та иккĕленсе ыйтнă: «Наше право это?» Атнер Хусанкай суйкаланипе ĕçлесе ывăннă Президиум членĕсем ним ăнланмасăрах çав кун Постановление йышăнаççĕ.

Пирĕн сăмах:

1. Президиум членĕсем тăратнă ыйтăва тишкермесĕр процедурăна пăсса йышăннă Постановлени çакна пула саккунсăр.

2. Çитменнине Аслă Совечĕн Президиумĕ асăннă правилăсене йышăнни саккунпа пурнăçланма вăя кĕрейместь - унăн ун пек полномочи çук.

3. Чăваш Республикин Патшалăх Канашĕ Чăваш орфографийĕпе пунктуацине тÿрлетсе тунă правилисемпе усă курма хушаймасть - унăн ун пек полномочи çук. Вăл сĕнÿ йышăнма пултарĕ, анчах сĕнĕве йышăнса çĕнетнĕ правилăсемпе пурнăçра, ĕçре усă курма ку çителĕксĕр.

4. Çĕнĕ правилăсемпе пурнăçра, ĕçре усă курма ĕç тăвакан влаç органĕн, Министрсен Кабинечĕн Хушу кăлармалла. Çакăн пек Хушу халлĕхе çук. Çавăнпа та асăннă «Çĕнетнĕ правилăсемпе» пурнăçра, ĕçре усă курма юрамасть.

Çаксене шута илсе Ваттисен Канашĕн Халăх хуралĕ çапла сăмах сарать:

1. Чăваш Республикин Патшалăх Канашĕ, унăн Президиумĕ те процедурăсене пăсса йышăннă «Чăваш орфографийĕпе пунктуацине тÿрлетсе тунă правилисене» тата çак правилăсенче чăваш чĕлхине пĕтерес тĕллевсем хуçаланнине кура, халăх унпа килĕшменнине шута илсе асăннă постановленисене пăрахăçлас.

2. Чăваш çыруллăхĕнче 1938 çулта йышăннă Чăваш чĕлхи орфографийĕн тĕп правилисемпе усă курас.

3. Паян куна капланса çитнĕ пурнăç хистевĕсене шута илсе чăваш орфографине çĕнетме ĕç тăвакан комисси йĕркелеме чăваш писатĕлĕсен Союзне сĕнес.

4. Патшалăх Канашне 27 çул каялла процедурăна пăсса йышăннă Постановление пăрахăçлама сĕнес.

5. Республика Пуçлăхĕн Олег Николаевăн, чăвашăн, тăван халăхăн пăснă çыруллăхне тÿрлетсе çĕнетесси çак вăхăтра чи кирлĕ ĕç пулмаллине аса илтерес.

 

Ваттисен Канашĕн -

«Халăх хуралĕн» председателĕ                                          Николай Адёр

 

Декабрĕн 4, 2021 ç.

 
"Московские" гости)))
26.11.2021 11:25

Всё чаще приходят к нам персоны интересные, уже не редкость явления знаменитостей в наш скромный снаружи, не очень пока приметный уголок. Значит, мы уже чего-то стоим, интересны мы им со своими советскими игрушками. Ну что-ж, будем достойны их внимания, поднимем планку, то есть знамя музея СССР «всё выше и выше!», как поется в кинофильме про советских летчиков.

Буквально вчера наш коллега и партнер Владик неожиданно нагрянул к нам (он по-тихому не умеет!) с известным певцом Чувашии Алексеем Московским с сыном. Признаться, мы раньше за деньги покупали билеты на его концерты, чтобы издали глазеть на сцену, а тут, пожалуйста… Сам явился, причём, совсем бесплатно! Главное, что меня удивило, пришел не выпендриваться своей персоной, а просто, как вчерашний деревенский мальчишка, очарованно с головой окунулся в свой мир детства: «О, это у меня было! А точно такой же мне папа подарил!» А зеленый велосипед «Уралец» - подарок родителей - буквально прощупал по деталям…

 

Вот такие чудеса творит с людьми наш музей!

 

С уважением, Николай Адёр

Музей "Сделано в СССР", г. Чебоксары, ул.Лен. Комсомола, 58А

Инстаграмм: https://www.instagram.com/museum_made_in_ussr

 

 

 

 

 
Колхоз ĕçченĕсен паттăрлăхне чысласа палăк лартасчĕ!
10.11.2021 10:19

Колхоз ĕçченĕсен паттăрлăхне чысласа палăк лартасчĕ!

 

Иртрĕ чăваш нацин конгресĕн тăватă çулта пĕрре шавласа илекен Аслă Пуху кунĕ. Халлĕхе асрах-ха тĕлпулусем, калаçусем. Паллах, ку пуху пирĕншĕн черетлĕ событи пуласса шаннăччĕ. Пухăва хатĕрлекеннисен ăш пиçрĕ пуль чупа-чупа… Ялтисем патнех хускатнă хумсем çитеймен, хăш-пĕрисем çеç хăрах хăлхипе темĕскер илтнĕ пек, ЧНК мĕне пĕлтернине чылайăшĕ маннă та.

Эпĕ хам ял музейĕсен ячĕпе делегата суйланнăран самаях хăшкăлтăм çак тапхăрта: килнĕ хăнасене кăтартма «СССР музейĕн» выстăвкине йĕркелерĕм, хам утарçă пулнăран чи тутлă чăваш пылне те илсе килтĕм… Кĕтнĕ пекех чылайăшĕ экспонатсем патне пырса тĕлĕнчĕç, савăнчĕç. Анчах та пуçлăхсем çав кун чăвашсемпе, Шупашкар хулипе çыхăннă экспонатсене курми пулчĕç, иртсе кайрĕç çуммипе. Культура министрĕ те виçĕ утăм туса пырса пăхмарĕ, интересленмерĕ, тăрăшакансене сăмахпа та пулин йăпатмарĕ.

Пĕр-ик кун маларах чăвашсен, Виталий Петрович Станьял никĕсленĕ ваттисен канашĕн «халăх хуралĕн» председательне мана суйларĕç. Килĕшме тиврĕ. Çак витĕме те вырăна хурса çыратăп та çак çырура курни-илтнине, хамăн сĕнÿсене.

 

Пĕтĕмĕшле Аслă Пуху ĕçĕ нумайăшне килĕшмерĕ-мĕн. Мана та. Паянхи пурнăçăн киревсĕрлĕхĕсене уççăн калани питĕ сахал пулчĕ. Критикăсăр «эволюци» те тапранмĕ, пусмăр çеç çĕнтерсе пырĕ чĕмсĕрсене.

Акă, сцена çинчи президиумра ЧНК хастарĕсене вырăн паманни мана тĕлĕнтерчĕ. «Туй генералĕсене» залра хисеплĕ пĕрремĕш рете, халăх хушшине лартса, умне сĕтел, хут-кăранташ тыттармалаччĕ. Тен, çырса пырăччĕç хăть-те мĕн илтнине...

Мĕнпе палăрса тăрать-ха çак чи сумлă обществăллă пĕрлешÿ ыттисен хушшинче? Ман шутпа, нимпе те.

Чăннипех, халăха малалла туртакан, пурăнма хал паракан йышăну-ĕçсем курăнмаççĕ. ЧНК пуçарнă текен ĕçсене те депутатсемпе шалу çинче ларакан пиншер чăваш чиновникĕсен тумалла мар-и?

Сценари тăрăх, Аслă Пухăвăн тĕп тĕллевĕ чăваш чĕлхине çамрăксене вĕрĕнтесси çинчен пулмалаччĕ. Темшĕн курăнмарĕ кунта вĕрентÿ министрĕ…

Тĕп ыйтăва та шкулсенче чăваш чĕлхин урокĕсене вĕренме сехет калăпăшĕсем чакни пирки учительсем пăлханкаларĕç. Тĕрĕс сĕнÿсем те пачĕç. Ман шутпа та мĕнле чĕлхесене вĕрентессине шкул е класс шайĕнчи ашшĕ-амăшĕн пухăвĕсенче йышăнни пачах тĕрĕс мар – ку ыйтăва наци правительствинчех йышăнмалла!

Чăвашла вулакан-çыракансен шучĕ, чăвашсен шучĕ чаксах пынин тĕп сăлтавĕсене асăнса тишкермерĕç. Сăмахран, Чăваш Патшалăх Канашĕ 1994 çулта вăрттăн тенĕ пек васкаса йышăннă сăмахсене пайласа çыртаракан пăсăк орфографин чăрмавĕсем çинчен те. Ку мăшкăл «реформăна» пăрахăçласа, ун вырăнне анлăн, тĕплĕн çĕнетнĕ çыруллăх правилисене йышăнмалла.

Çак ĕçе вунтăхăр çулхи çĕр виçекен пулса ĕçленĕ Ваня Яковлев пек çамрăксене пуçăнма сĕнетĕп.

Паянхи çырулăхăн çитменлĕхĕсем чылай. Çавăн пиркиех чăвашла тухакан хаçатсене халăх вуласшăн мар, ачисем вара вĕренесшĕн мар. Кĕскен каласан, чăваш орфографине калаçнă пекех çырмалла, ăна тÿрлетмеллех! Вăраха ямасăр, уйăх ячĕсене малтанхиллех, вырăслах çырма пуçламалла.

Вырăсла сăмахсене чăвашлаттарса çырни чăрмав çеç кÿреть. Тĕслĕхрен, паллă чăваш хаçатĕнче пичетленнĕ «ÇÇХПИ ĕçченĕ» (43 №) сăмахсене вуласа ăнланма çук. Тĕшмĕшлĕхрен хăтăлмалла. Аваллăха упрас тесе çăпата сырас марччĕ…

Пирĕн чĕлхен сăмах паллисем вырăс çыруллăхĕнчен илнĕскерсем. Чылай сăмахсем пĕр пек илтĕнни-çырăнни эпир тăванланнă халăхсем пулнине çирĕплететь. Вырăс чĕлхине хисепе хурса ЧНК çурчĕн çамки çинчен акăлчанла «зе чуваш нэйшэнэл конгрэсс» вĕçкĕнле çырнă сăмахсене хăйпăтса вĕсен вырăнне вырăсла сăмахсене çаптармалла!

«Чăвашлăхран çăлакан» пакăлтисене итлесе, намăсланса хыççăн кайни наци пĕрлĕхне хавшатать, аталанма чарать. Сăмахран, пире, чăвашсене «сувар-булгар» идейĕсемпе сĕрĕмлетни те… Иртнĕ çыравра эпĕ те çакна пула хама «сувар» наци шутне кĕртнĕччĕ, кăçал вара эпĕ чăвашах юлтăм. Куншăн Евгений Школьникова тав тăвас килеть. Конгресс аппарачĕ, президиумĕ асăннă тавлашусене палăртса ытти обществăлла ушкăнсемпе, патшалăх институчĕсемпе пĕрле «çавра сĕтел» пухса ку ĕçе пуçăнса хирĕçÿсене пĕтермелле. Тĕрĕссипе, ытарлă каласан, нумай халăх «чăвашсенчен» пуçланнă…

Конгресс гимнĕ çинчен. Вăтăр çул пухусене пуçлас умĕн «Алран кайми аки-сухи» юррине хурланса юрларăмăр. Йĕтĕмĕр те пуль тепĕр чух куллянса… Анчах та юрă сăмахĕсем, кĕвви те чуна çунатласа паттăрлă ĕçсем тума йыхăрмасть пире. Ман шутпа, ку чуна тивекен ĕçкĕ-çикĕ юрри кĕрекере юрлама вырăнлă. Паян чăвашсен аки те, сухи те çук. Пăрахнă ку йывăр ĕçе ял çынни, хăтăлнă тинех «йывăр пурнăçран»…Тĕрĕссипе, пăрахтарнă хресчене çĕр çинче ĕçлеме паянхи влаç самани. Çĕнĕ гимн кирлех, халлĕхе республика гимнĕ вырăнлăрах.

Тата акĕ мĕн пуçран тухмасть, пуху пуçламăшне аса илсе. Авалхи йăлапа, сумлă ĕç тăвас умĕн ватăсем халăх умне тухса пил панă, çул-тĕллев кăтартнă, сăмахпа хавхалантарнă. Çав кун та конгресс йăлипе сакăрвуннăри паллă режиссер Валерий Николаевич Яковлев ваттисен ячĕпе пуçтарăннă делегатсене саламласа пил пачĕ, çапла ăс пачĕ: «…тăшман умĕнче пуçа усăр, уснă пуçа хĕç касмасть!». Залра ларакан халăхшăн кĕрешме хатĕр хастарсем пĕр самант шăпланчĕç те…

Олег Николаев пуçарăвĕпе вăрçă вăхăтĕнче Сăр хĕррипе тата Куславка патĕнче окоп чавнă çынсене асăннă палăк лартни, йывăрлăха чăтнă пиншер çынăн сăнарĕсене чĕртни халăхра сÿнсе пыракан патриотизма пĕтме чарĕ мĕн.

Кун пек тарăн шухăшлă çĕнĕ сĕнÿсене ырламаллах, тĕслĕхсене малашне те шырамалла, чарăнмалла мар. Çапах та çĕнĕ палăксен проекчĕсене вырăнти халăхпа канашласа, чунра тишкерсе суйламалла. Вĕсен сăнĕ, архитектури, лартнă вырăнĕ те чуна килĕшмелле пулччăр. Усси те пултăр кулленхи пурнăçра тытса тăракан тăкаксене саплаштарма. Сăмахран, Америкăри Ирĕклĕх статуйи тăрринче ресторан вырнаçтарнă…

Тен, Олег Алексеевич шутланă та пуль иртнĕ вăрçăра çĕнтерÿне ырми-канми туптанă колхоз хресченĕсене асăнса мăнаçлă тепĕр палăк хăпартасси çинчен. «Колхозниксем, колхозсем пулман пулсан эпир тăшмана çĕнтерейместĕмĕрччĕ!», - тесе çирĕплетрĕ Тури Кăмаша ялĕнчи пухура тăватă орден кавалерĕ, вăрçă ветеранĕ Николай Акимович Тувалькин полковник.

Вăрçă тапхĕрĕнче анчах мар, çĕнтерсен те ял çыннисем тата вунă çул ытла муритленсе пĕтĕм ĕçсене ал-ура вĕççĕн вăй хунă арканнă çĕршыва ура çине тăратма. Окопсем чавни вĕсемшĕн çав хăрушă тапхăрăн кулленхи йывăрлăхсен вăхăтлăх саманчĕсем çеç пулнă.

Колхозниксем чăннипех Аслă Çĕнтерĕве кунĕн-çĕрĕн тертленсе çывхартнă. Сăр окопĕсене чавтараканĕсем халăха нушалантарса, тен чакарнă та кĕтнĕ куна…

Çаксене вырăна хурса аса илтеретĕп сире, Олег Алексеевич, хăвăр пуçланă ĕçе малалла тăсма. Паян купалакан «шăртлă» палăкăн çитменлĕхĕсене палăртса, ăна та тÿрлетмеллех, вăхăтлăха ĕçсене чарма та юрĕччĕ. Тен, «шăртне» пĕр икçĕр миллион тенкĕлĕх кĕскетсе çак укçапах Ильина Гора ялĕ çумĕнче Сăр шывĕн çыранĕ çинче, авалхи чиркÿ патнерех сăпайлă Асăну палăкĕ лартсан колхоз хресченĕсене пуç тайса, вĕсен чунĕсенчен те пулин каçару ыйтасчĕ. Колхоза кĕмен хресченсене те манас марччĕ. Ман шутпа, çак палăка тума укçапа пулăшанакансем тупăнаççех. Проекчĕсене тума та, ăсталама та хамăр маçтăрсенех явăçтармалла! Атту эпир нимĕçле-чăвашла трактăра та тăванла Итали тимĕрçисем шăратса парасса кĕтетпĕр. «Пирĕн хурçă çемçерех, çавăнпа тракторсем ванаççĕ», - терĕ мана пĕррехинче Шупашкар тракторĕсене юсакан инженер Володя Федоров…

Конгресăн халăха чăрмантаракан пур пулăмсемпе те кĕрешмелле, уйрăмах чăваш ялĕсене сыхласа хăварма ял пурнăçĕн условийĕсене çĕнетессипе. Акă хăш-пĕр сĕнÿсем çеç.

Çулталăк каялла пуçланă çÿпĕ-каяш пуçтарса çутçанталăка упраса хăварассин пĕр утăмне çеç турĕç-ха. Çак вăхăтрах халăхран кулса тенĕ пекех влаç çыннисем чĕмсĕр пулнипе, çÿпĕ кăларман, çын пурăнман çуртсен хуçисенчен те чиперех укçа шăйăраççĕ «экопуянсем». Анчах та проектăн чи кирлĕ енне, çÿпĕрен тепĕр хут усă курма пултаракан материалсене килтех уйăрса пуçтарассине йĕркелеме хал çитереймерĕç Аслă чиновниксем. Кĕçĕннисем те.

Нумай ял йĕри-тавра пăрахнă çĕрсемпе усă курма питĕ тăкаклă ĕç. Çĕрсен хакĕсене кадастрăлласа вуншар хут хăпартни те «айăплă». Куланай шайĕсене, пире айвансем вырăнне хурса-ши, тимлĕн пăхса чакармарĕç. Кунта конгресăн та «сăмсана чикес пулать».

Яла пурăнма куçакан çемьесене тĕпленме «подъемный» пособисем пама саккунпа çирĕплетмеллех. Ман шутпа, çывăхри хуларан 10-15 çухрăмра вырнаçнă яла куçакансене çĕршер пин тенкĕ парса хавхалантармалла.

Чăрмавĕсем татах та нумай. Акă тата халăхăн хăй пурнăçне конституципе килĕшÿллĕн туса пыма вырăнти право йĕркисем чакнăçемĕн хăш-пĕр патшалăх чиновникĕсем алхасмах пуçларĕç. Вĕсем патне ыйтса янă çырусене те хуравлашшăн мар. Е копиркă витĕр тенĕ пек сивĕккĕн яваплаççĕ компьютер çуратнă çырусемпе. Ку модă вăйлансах пырать… «Самоуправлени» текеннин форми те шăрши те çук.

Вĕçленĕ май тепĕр хут аса илтерес килеть хисеплĕ Ватçын «тăшман умĕнче пуçа тайма» пил панине. Ку сенÿ «иноагент» картинчен мар-ши? Хальхи тапхăрта Раççей патшалăхне куç хĕссе чикĕ леш енчен нумай вĕрентÿ учережденийĕсене, университетсене, театрсене те тен, хулăм укçапа хăйсен енне çавăраççĕ… Тапăнса кĕресси те пулĕ-ха. Питĕ шел, çак сĕнĕве хирĕçлекен делегат тупăнмарĕ. Чăтăмлă халăх?..

Çук, пирĕн тăшман умĕнче пачах пуçа усма юрамасть! Тĕрĕссипе каласан, хуçаланакан чиновник - пуçлăх юлташсем умĕнче те. Конституцире кун пек статья çук.

Анчах суйланнă ЧНК президентне Валерий Клементьева та асăрхаттарас килет «эволюцилле» ĕçлеме чĕннишĕн. Конгресăн лăпкă кантурĕнче те кăра çилсем варкăшчăр, пухусенче кашни çынна сăмах калама ирĕк памалла, итлесе ĕç тăвас пулать.

Эпир, чăвашсем, вырăссем, ытти Раççей халăхĕ Совет Союзĕ аркансан нумай енĕпе путнă, ытти халăхсенчен юлса пыратпăр. Алăри смартфонсемпе чикĕ леш енчисен тыткăнне тахçанах лекнĕ те, «джи-пи-эс» спутникĕсем пирĕн автомобильсене талăкĕпех йĕрлесе тăраççĕ…

Пирĕн кар тăрса сисмен тамăкран хăтăлмалла, тĕрĕслĕхшĕн кĕрешсе тăшмансене хирĕç тăмалла. Вăранăр, уснă пуçăрсене çĕклĕр!

 

Ваттисен Ирĕклĕ Канашăн

председателĕ                                                                        Николай Адёр

 

2021 ç., ноябрĕн 7-мĕшĕ.

 
<< Первая < Предыдущая 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Следующая > Последняя >>

Страница 8 из 97